Muhasebe açısından stok bir varlıktır. Operasyon açısından ise 12 aydır hareket görmeyen her palet; kiralanmış raf alanı, bağlanmış işletme sermayesi ve sezon geçtikçe eriyen bir değerdir. Ölü stokun asıl tehlikesi, kimsenin gündeminde olmamasıdır.
Gerçek maliyeti hesaplamak
Ölü stokun maliyeti alış fiyatı değildir; alış fiyatı yalnızca başlangıçtır. Üzerine depo maliyeti, sigorta, sayım iş gücü, finansman gideri ve değer kaybı biner. Sektöre göre değişmekle birlikte, stok değerinin yıllık %20-30'u taşıma maliyeti olarak kabul edilir.
%25yıllık tipik taşıma maliyeti (stok değerine oran)
%50+iki sezon bekleyen moda ürününde değer kaybı
0 ₺ölü stokun ürettiği gelir
Neden birikir?
- İyimser tahmin: “Nasılsa satılır” varsayımıyla verilen büyük siparişler.
- Sessiz sınıf değişimi: Bir zamanlar hızlı satan ürünün yavaşladığının fark edilmemesi.
- Sahipsizlik: Eritme kararının kimin yetkisinde olduğunun belirsizliği — indirim satışın, stok operasyonun, zarar finansın konusu sayılır ve karar ortada kalır.
Ölü stok bir depo problemi gibi görünür ama özünde bir karar problemi ve dolayısıyla bir nakit problemidir. Depodaki her fazla palet, büyümeye yatırılamamış sermayedir.
Planlı eritme: üç aşama
- 1Görünürlük: Hareketsiz gün sayısı, bağlanan tutar ve tahmini değer kaybıyla ölü stok panosu — otomatik güncellenen, herkesin baktığı tek liste.
- 2Aksiyon eşleme: Her ürün grubuna uygun taktik: kademeli indirim, paketleme, farklı kanal, tedarikçiye iade ya da bağış. Tek reçete yoktur.
- 3Kök neden: Eriyen her kalemin nereden geldiğinin analizi — hangi sipariş kararı, hangi tahmin hatası? Erime tek seferlik operasyon değil, öğrenme döngüsüdür.
Ravelos'ta ölü stok panosu, stok optimizasyonu modülünün doğal çıktısıdır: sistem hareketsizliği izler, bağlanan nakdi hesaplar ve eritme senaryolarının getiri tahminini önüne koyar. Karar yine sizin — ama artık gündemde ve veriyle.
